Pani Helga ma 84 lata, chodzi z rolatorem i od roku ma przyznany drugi stopień opieki. Co miesiąc na jej konto wpływa Pflegegeld, z którego rodzina dokłada do kosztów opiekunki. Kiedy w wiadomościach pojawia się zdanie „rząd zmienia zasady opieki”, córka pani Helgi dzwoni z pytaniem, czy coś się zmieni także u nich. 30 września 2026 r. niemiecki rząd przyjął projekt ustawy o reorganizacji ubezpieczenia pielęgnacyjnego (Pflegeneuordnungsgesetz, w skrócie PNOG). Wyjaśniamy spokojnie, co w nim jest, czego jeszcze nie wiadomo i co to wszystko znaczy dla opiekunki pracującej w niemieckim domu.
Co dokładnie przyjął niemiecki rząd
Projekt przygotowało ministerstwo zdrowia kierowane przez Carstena Linnemanna (CDU). Ma on dwa cele: uporządkować świadczenia z ubezpieczenia pielęgnacyjnego (Pflegeversicherung) i ustabilizować jego finanse, bo liczba osób wymagających opieki rośnie szybciej niż wpływy ze składek. Większość zmian ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
To wciąż projekt, a nie obowiązujące prawo. Ustawą musi się jeszcze zająć Bundestag i Bundesrat, a w trakcie prac zapisy mogą się zmienić. Do dnia ogłoszenia ustawy obowiązują dotychczasowe zasady i dotychczasowe kwoty.
Pflegegrad, czyli stopień opieki — krótkie przypomnienie
W Niemczech o tym, jakie wsparcie dostaje senior, decyduje stopień opieki (Pflegegrad) od 1 do 5. Przyznaje go kasa pielęgnacyjna (Pflegekasse) po wizycie rzeczoznawcy, który ocenia samodzielność w sześciu obszarach — od poruszania się po radzenie sobie z leczeniem — i przelicza ją na punkty w skali do 100. Im więcej punktów, tym wyższy stopień i wyższe świadczenia. Opiekunka najczęściej trafia do domów, w których senior ma stopień 2, 3 lub 4; informację o nim znajdziesz zwykle w opisie zlecenia.
Wyższe progi punktowe od 2027 roku
Najgłośniejsza zmiana dotyczy progów, od których zaczynają się trzy pierwsze stopnie:
- Pflegegrad 1: od 15 punktów zamiast 12,5;
- Pflegegrad 2: od 30 punktów zamiast 27;
- Pflegegrad 3: od 50 punktów zamiast 47,5;
- Pflegegrad 4 (od 70 punktów) i Pflegegrad 5 (od 90 punktów): bez zmian.
W praktyce oznacza to, że osobie składającej nowy wniosek będzie trudniej uzyskać stopień 1, 2 lub 3 niż dziś. Projekt przewiduje ochronę dotychczasowych uprawnień (Bestandsschutz): przyznany już stopień nie zostanie obniżony tylko dlatego, że zmieniły się progi. Niższy stopień jest możliwy wtedy, gdy przy ponownej ocenie okaże się, że senior rzeczywiście stał się bardziej samodzielny.
Pierwszy stopień opieki bez 131 euro
Najwięcej traci Pflegegrad 1. Pod koniec 2024 r. miało go około 863 tysięcy osób. Dziś przysługuje im kwota odciążeniowa (Entlastungsbetrag) — 131 euro miesięcznie na pomoc w domu, zakupy, towarzyszenie w drodze do lekarza czy opiekę dzienną. Według projektu to świadczenie znika, a zastępuje je budżet na wsparcie w najbliższym otoczeniu (Sozialraumbudget): do 175 euro miesięcznie, a dla osób poniżej 25. roku życia do 300 euro. Tyle że nowy budżet ma przysługiwać dopiero od drugiego stopnia.
Niemieckie media nie są zgodne, czy osoby mające już Pflegegrad 1 zachowają 131 euro, czy stracą je wszyscy — to jeden z punktów, które wyjaśni dopiero ostateczny tekst ustawy. W zamian projekt zapowiada doradztwo i tzw. towarzyszenie w opiece (Pflegebegleitung), ale dopiero od 2029 r.
Więcej pieniędzy od drugiego stopnia
Dla rodzin, które zatrudniają opiekunkę domową, ważniejsza jest druga część projektu. Dotychczasowy zasiłek pielęgnacyjny (Pflegegeld) ma się nazywać Entlastungsbudget i wzrosnąć:
- Pflegegrad 2: 380 euro miesięcznie zamiast 347;
- Pflegegrad 3: 630 euro zamiast 599;
- Pflegegrad 4: 890 euro zamiast 800;
- Pflegegrad 5: 1080 euro zamiast 990.
Rosną też kwoty na usługi ambulatoryjnej służby pielęgniarskiej (dotąd Pflegesachleistung, w projekcie Sachleistungsbudget) — na przykład w stopniu 3 z 1497 do 1590 euro miesięcznie. To z tych pieniędzy opłacany jest Pflegedienst, który przychodzi do wielu naszych podopiecznych.
Jest też zmiana na minus. Dziś rodzina ma wspólną roczną pulę 3539 euro na opiekę zastępczą i krótkoterminową (Verhinderungspflege i Kurzzeitpflege). Projekt zastępuje ją budżetem pomostowym (Überbrückungsbudget) w wysokości do 2285 euro rocznie dla stopni 2–5.
Co to oznacza dla opiekunki
Najważniejsze: Twoja umowa, wynagrodzenie i zakres obowiązków nie zależą od tej ustawy. Reforma dotyczy rozliczeń między seniorem, jego rodziną a kasą pielęgnacyjną. O tym, co reguluje Twoją pracę, piszemy w artykule Twoje prawa jako opiekun w Niemczech.
Zmiany odczujesz raczej pośrednio:
- rodziny będą częściej rozmawiać o pieniądzach, wnioskach i terminach — to normalne, nie bierz tego do siebie;
- przed wizytą rzeczoznawcy rodzina może poprosić Cię o opisanie, jak naprawdę wygląda dzień seniora. Rzetelne notatki z opieki są wtedy bardzo cenne;
- senior z niższym stopniem może dostać mniej godzin Pflegedienstu, a więc część drobnych czynności domowych rodzina będzie chciała ustalić na nowo. Każdą zmianę zakresu obowiązków omawiaj z koordynatorem, a nie przy kuchennym stole.
Podwyżka dodatku do składki dla osób bezdzietnych (z 0,6 do 0,9 proc. od 2027 r.) dotyczy osób ubezpieczonych w Niemczech. Jeśli pracujesz na polskiej umowie, a składki odprowadzane są w Polsce, ta zmiana Cię nie obejmuje.
Rodzina pyta Cię o reformę — co odpowiedzieć
Opiekunka nie jest doradcą do spraw świadczeń i nie powinna obiecywać, że „na pewno nic się nie zmieni” ani straszyć, że „wszystko zabiorą”. Bezpieczna odpowiedź brzmi: przepisy nie są jeszcze uchwalone, a wiążących informacji udziela kasa pielęgnacyjna seniora albo lokalny punkt doradztwa (Pflegestützpunkt). Jeśli rodzina przygotowuje się do ponownej oceny, możesz pomóc inaczej — spisując, przy czym senior potrzebuje pomocy, ile razy wstaje w nocy i jak radzi sobie z lekami. O współpracy z bliskimi podopiecznego przeczytasz w artykule o relacji z rodziną podopiecznego, a o dokumentach potrzebnych przy kontaktach z lekarzem — w poradniku wizyta u lekarza w Niemczech.
Słowniczek reformy
- die Pflegeversicherung — ubezpieczenie pielęgnacyjne;
- die Pflegekasse — kasa pielęgnacyjna;
- der Pflegegrad — stopień opieki;
- die Begutachtung — ocena rzeczoznawcy;
- der Bestandsschutz — ochrona dotychczasowych uprawnień;
- das Pflegegeld — zasiłek pielęgnacyjny wypłacany seniorowi;
- der Pflegedienst — ambulatoryjna służba pielęgniarska;
- der Pflegestützpunkt — punkt doradztwa w sprawach opieki.
Więcej przydatnych słów znajdziesz w zestawieniu podstawowe zwroty po niemiecku dla opiekunek.
Co dalej z ustawą
Projekt trafi teraz do Bundestagu i Bundesratu. Równolegle rząd zapowiedział powołanie komisji ekspertów, która do końca stycznia 2027 r. ma przedstawić propozycje dalszych zmian; większa reforma strukturalna jest planowana na 1 lipca 2027 r. Będziemy aktualizować ten artykuł, gdy ustawa zostanie uchwalona.
Reforma zmienia przede wszystkim to, ile pieniędzy i na jakich zasadach dostaje senior. Nie zmienia tego, że osoby starsze w Niemczech potrzebują spokojnej, uważnej opieki w domu — i że tej pracy nie ubywa.
Zastanawiasz się, czy praca przy seniorze jest dla Ciebie? Przeczytaj, czy warto pracować w opiece w Niemczech, zobacz aktualne oferty pracy dla opiekunek i sprawdź, jak wygląda proces rekrutacji. Masz pytania? Napisz do nas lub zadzwoń.
